Mastodon is een gedecentraliseerd sociaal netwerk op basis van ActivityPub. Gebruikers plaatsen tekst, beeld, audio en video, met polls, contentwaarschuwingen en beeldbeschrijvingen, en lezen een chronologische tijdlijn zonder algoritmen of advertenties. Het netwerk bestaat uit zelfstandig beheerde servers, elk met eigen regels en moderatie, en met één account volgt u mensen op elke compatibele server, ook op andere fediverse-platforms. U kunt zich bij een bestaande server aansluiten of er zelf een hosten.
Mastodon is vrije en opensourcesoftware onder de AGPLv3+-licentie. Het wordt ontwikkeld door Mastodon GmbH in Duitsland, dat als non-profit opereert via fiscaal sponsor WE AID; daarnaast bestaat een Amerikaanse 501(c)(3)-entiteit en kondigde het team een Belgische non-profit moederorganisatie aan. Omdat elke server een eigen beheerder heeft, hangt de datalocatie van die beheerder af. Een organisatie kan een eigen instantie in een EU-datacenter draaien of een server kiezen na controle van beheerder en hostingland. Berichten die naar andere servers worden gefedereerd, worden daar gekopieerd onder de regels van die beheerders. Zelf hosten betekent updates, moderatie en back-ups regelen.